Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Charakterystyka instrumentu

Jeden z największych instrumentów tego typu w Poznaniu posiadający piękne, pełne, stopliwe brzmienie o mocnym a zarazem spójnym fundamencie basowym. Dyspozycja utrzymana w duchu uniwersalizmu, zaproponowana przez prof. Romualda Sroczyńskiego, daje bardzo wiele możliwości kształtowania barwy. Zarówno głosami zasadniczymi, delikatnymi fletami, głosami językowymi i pięknie brzmiącą Sesquialterą 2 2/3 oraz wspaniale brzmiącym duetem Vox Celestis 8` z Violą da Gamba 8`. Dopełnieniem jest mechaniczna traktura gry, która daje dobrą kontrolę nad zadęciem piszczałki.

Górczyński instrument nosi cechy charakterystyczne dla okresu w jakim powstał, a są nimi dyspozycja umożliwiająca zagranie bardzo szerokiego repertuaru, cztery manuały z klawiaturą pedałową, współczesny prospekt komponujący się z wnętrzem światyni, rozwiązania techniczne, często autorskie, organmistrza Bronisława Cepki oraz materiały użyte do budowy, które niestety w latach powstania instrumentu były towarem o ograniczonej dostępności.

 

Aparat brzmieniowy 

Instrument posiada 49 głosów rozplanowanych w pięciu sekcjach brzmieniowych (czterech manuałowych i pedałowej). Piszczałki metalowe wykonane są ze stopu cyny z ołowiem oraz cynku. Piszczałki posiadają ekspresje do strojenia.

Piszczałki drewniane wykonane z drewna twardego oraz z miękkiego min. świerkowego o budowie typowej. W celu konserwacji drewno od wewnątrz pokryto Xylamitem – środkiem zabezpieczającym przed pleśnią i larwami drewnojadów, od zewnątrz zabezpieczono lakierem.

Podczas generalnego remontu w 2012 roku piszczałki zaatakowane przez drewnojady zakonserwowano metodą iniekcji Xylamonem – środkiem obecnie dopuszczonym do konserwacji drewna.

Niektóre z głosów pochodzą najprawdopodobniej ze starszych instrumentów (Flet pusty 8` z II manuału , Pryncypał 4` i Flet koniczny 4` z III manuału). Kilka głosów posiada  niejednorodną budowę, złożone są z dwóch lub trzech innych (Gedakt 8`, Blokflet 4`, Sifflet 1` z IV manuału)

Piszczałki manuału I (pozytywu), manuału III (Echo)  i pedału podzielone są na strony C i Cis.

Część piszczałek głosów pedałowych (Pryncypał 16, Puzon 16`) stoi na pneumatycznych dostawkach (C i Cis) w tylnej części szafy organowej.

Piszczałki manuału III znajdują się w szafie ekspresyjnej zamykanej żaluzją pionową sterowanej pedałem umieszczonym w centralnej części stołu gry.

Instrument nastrojony wg stroju równomiernie temperowanego a1=437 Hz przy 15ºC.

 

Mechanizm gry i rejestrów

Organy posiadają mechaniczną trakturę gry, na którą składają się cięgna, kątowniki, wałki skrętne drewniane (dla traktury pedału) oraz aluminiowe drążki skrętne (dla traktury manuałów).

Wyjątkiem są wspomniane dostawki, na których  stoją piszczałki sekcji pedału (Pryncypał 16, Puzon 16`) oraz grające piszczałki prospektu gdzie zastosowano trakturę pneumatyczną, bądź elektro-pneumatyczną.

 

Traktura gry piszczałek prospektowych

 

 

Stół gry wolnostojący, usytuowany pomiędzy Rückpositivem a szafą główną, skierowany tyłem do ołtarza, z układem czterech manuałów (o zakresie C - a```) oraz pedałem (o zakresie C -  f `) promieniście rozłożonym.

Całość dopełnia system 4 wolnych kombinacji oraz 2 stałe - Pleno i Tutti oraz wyłączniki głosów językowych.

Traktura rejestrowa jest elektro-pneumatyczna, na którą składają się manubria w postaci toczonych gałek z tabliczką z nazwą głosu, system elektromagnesów oraz system mieszków, których ramiona są połączone z zasuwami rejestrowymi we wiatrownicach.

Wyjątkiem jest traktura dla IV manuału gdzie zastosowano siłowniki elektryczne.

W instrumencie zastosowano łączniki mechaniczne oraz elektromagnetyczne (szczegóły w dyspozycji).

Do zasilania elektro-pneumatycznej traktury rejestrowej służy prostownik 12V umieszczony w szafie głównej.

 

Mieszki traktury rejestrowej

 

Siłowniki zasuw IV manunału

 

 

Mechanizm zasilania w powietrze

Mechanizm powietrzny składa się z czterech miechów pływakowych wyposażonych w regulatory, zasilanych trójfazową dmuchawą elektryczną umieszczoną w obudowie dźwiękoszczelnej.

Całość znajduje się w szafie głównej organów. 

Kanały powietrzne zbudowane z drewna o przekroju prostokątnym i kwadratowym.  Do budowy kanałów użyto także rury PCV oraz elastyczne węże karbowane.

 

Wiatrownice

Instrument posiada 11 wiatrownic klapowo zasuwowych zbudowanych ze sklejki i umieszczonych w ramach dębowych. Dodatkowo wiatrownice wyposażone są w miechy kompensujące znajdujące się pod nimi.

 

Miech kompensujący pod wiatrownicą II manuału oraz skrzynka tremola

 

Prospekt

Instrument zamyka współczesny prospekt stylistycznie korespondujący z wnętrzem świątyni.

Prospekt symetryczny składający się z trzech części podzielonych naturalnie filarami świątyni oraz czwartej symetrycznej części Rückpositivu.

Środkowa część prospektu zawiera sześć pól  piszczałkowych (36 piszczałek) gdzie umieszczona jest część piszczałek pryncypałowych z sekcji pedałowej.

Lewa i prawa strona prospektu zawiera po sześć pól piszczałkowych usytuowanych nad sobą, dolne pola w postaci wykuszy (łącznie 106 piszczałek).

Wysunięta sekcja pozytywu jest także podzielona na 6 pól piszczałkowych (70 piszczałek) ustawionych we wzór odwróconej piramidy.

Za piszczałkami w każdym polu zamontowano ażurowe ramki, które oprócz roli ozdobnej kształtują emisję dźwięku z wnętrza szafy organowej.

Szafa organowa zbudowana z płyt z drewna twardego bejcowana w kolorze palisander ze zdobnym pasem w kolorze ciemno czerwonym. 

 

Bibliografia:

Dokumentacja techniczna. Organmistrzostwo Bronisław Cepka, Popowo k. Wronek

Wstępna ekspertyza, opis prac oraz kosztorys czyszczenia i renowacji organów w kościele parafialnym Świętego Krzyża w Poznaniu. Organmistrzostwo Tomasz Szałajda, Starogard Gdański.

Dokumentacja powykonawcza czyszczenia i renowacji organów w kościele parafialnym p.w.  Świętego Krzyża w Poznaniu. Organmistrzostwo Tomasz Szałajda, Starogard Gdański.

Oględziny własne autora opisu.

 

Dyspozycja:

Manuał I (Pozytyw)

1. Kwintadena 8`
2. Gedakt 8`
3. Prestant 4`
4. Flet rurkowy 4`
5. Oktawa 2`
6. Flet leśny 2`
7. Acuta 1` 4x
8. Sesquialtera 2 2/3` 2x
9. Krumhorn 8`

 

Manuał II (Główny)

10. Pommer 16`
11. Pryncypał 8`
12. Flet pusty 8`
13. Oktawa 4`
14. Flet poprzeczny 4`
15. Oktawa 2`
16. Mixtura 1` 5-6x
17. Cymbel 1/2 ` 3x
18. Trąbka 16`
19. Trąbka 8`

 

Manuał III (Żaluzja)

20. Burdon 16`
21. Viola 8`
22. Flet rurkowy 8`
23. Vox celestis 8`
24. Pryncypał 4`
25. Flet koniczny 4`
26. Nasard 2 2/3`
27. Flet otwarty 2`
28. Tercja 1 3/5`
29. Kwinta 1 1/3`
30. Mixtura 1` 5x
31. Obój 8`

 

Manuał IV

32. Gedakt 8`
33. Flet blokowy 4`
34. Pryncypał 2`
35. Siflet 1`
36. Cymbel 1/2 ` 3x
37. Szałamaja 8`

 

Pedał

38. Pryncypał 16`
39. Subbas 16`
40. Kwintbas 10 2/3`
41. Oktawbas 8`
42. Flet basowy 8`
43. Chorałbas 4`
44. Róg nocny 2`
45. Mixturbas 2 2/3` 6x
46. Puzon 16`
47. Trąba 8`
48. Trąba 4`
49. Cornet 2`

 

Łączniki:

Mechaniczne: IV / Ped, III / Ped, II / Ped, I / Ped I / II, III / I, III / II, IV / III
Elektryczne: IV / II, I / II, III / II, IV / III, IV / Ped, III / Ped, II / Ped, I / Ped.
4 wolne kombinacje, przyciski: Tutii, Pleno, Rejestry

Strój równomiernie temperowany a1=437 Hz przy 15ºC

 

 

 

Opracowanie: Bartosz Seifert

BilerChildrenLeg og SpilAutobranchen